Bert van Manen: van bakkersschool naar nationaal team

Bert werd geboren in Arnhem en verhuisde als jongetje naar Eindhoven. “ Na een mislukte start in de techniek ging ik naar de Brood- en Banketbakkerijschool aan het Catharinaplein. Daar specialiseerde ik mij uiteindelijk als restaurantkok: vier dagen werken, één dag school” Bert haalde zijn derde- en tweedejaars restaurantkok en later diploma’s als leermeester en examinator.

Door familieomstandigheden belandde hij twee jaar in Istanbul als leerling pâtisserie en gardemanger bij het Hilton. Terug in Nederland klopte hij op een zaterdagochtend aan bij de Karpendonkse hoeve in Eindhoven. Daar maakte hij zijn opleiding af. Daarna volgden Hotel Cogagne in Eindhoven, het Kurhaus in Scheveningen, en het Hotel Congress Center in Mierlo. Daarna werd ik door Jan Hekkelman terug gehaald naar Scheveningen, waar ik uiteindelijk 30 jaar met veel plezier gewerkt heb. Eind jaren negentig (rond 1997) vroeg Wynand Vogel mij voor het nationale team, nadat ik de zilveren zalm en garde had gewonnen bij een wedstrijd. 1998 was Bert reserve bij de wedstrijden in Luxemburg. Rond 2000 nam hij als teamchef het stokje over van Sjaak Jobse. Een hoogtepunt was 2010: met het jeugdteam (onder andere Tom Lamers, Roy Eikelkamp, Tjitze van der Dam, Geoffrey van Mellick  en Robin Hoedjes wonnen ze in Luxemburg  goud in de koude keuken en overall goud bij de prijsuitreiking. Dat waren allemaal jongens die het later goed hebben gedaan.”

Bert benadrukt doorzettingsvermogen. Zijn eerste keer in Basel durfde hij bijna zijn koffertje niet uit te pakken: “Mijn God, wat kom ik hier doen?” Na een paar jaar volgden de successen. Wedstrijden kosten veel vrije tijd, soms ten koste van het gezin. Tegenwoordig is het lastiger: jonge koks hebben minder tijd en de faciliteiten en financiën zijn beperkt. Nederland blijft steken bij “vrijwilligerswerk en een skrabbeltje hier en daar”, terwijl landen als Azerbeidzjan of Italië volop steun van de overheid krijgen. Talent is er in Nederland genoeg, maar zonder goede begeleiding door ervaren wedstrijdchefs en fatsoenlijke trainingslocaties (bijvoorbeeld vaste demo-keukens in het midden van het land) blijft het moeilijk. “Als dat nou eens duidelijk gemaakt kon worden in Den Haag. Sommige landen investeren volop in culinair toerisme. Nederland doet geen drol, het moet allemaal van vrijwilligers komen. De reizen, de voorbereidingen, noem maar op. En dan nog eindigen we als vijfde bij het WK en zelfs als eerste in een enkele categorie. Blij dat er nog wat sponsors zijn want van de overheid komt niks. Wellicht dat het nieuwe bestuur van het Gilde daar iemand wakker kan schudden…”

“Na een mislukte start op het gymnasium ging ik naar de hotelschool in Heerlen. Stage in Zürich (receptie Atlantic Sheraton) en daarna bij Marriott Hotel Leidseplein in Amsterdam, waar ik uiteindelijk vast in dienst kwam. Bij het Sonesta Hotel werd ik banquet supervisor met een team van soms veertig oproep-hostessen; ik leerde onervaren mensen daar het vak. Later volgden functies bij Vedior (hotelservices) en uiteindelijk bijna 26 jaar bij SVH in allerlei rollen, tot 2013. Daarna bleef ik actief in het netwerk, ook nu nog na mijn pensioen. Het zit nu eenmaal in mijn bloed en zolang dat stroomt…”

Johan werd lid van het Gastronomisch Gilde (toen nog Gastvrijheidsgilde) omdat SVH het lidmaatschap betaalde. “Voor weinig geld (toen rond de 120 gulden) kreeg ik cursussen, netwerken en kennismakingen. De goedkoopste deal die je kunt maken.” Johan is nu zo’n vijftien jaar lid. Ongeveer vier jaar geleden werd hij eerste penningmeester, Bert tweede. Samen namen ze afscheid van een duur administratiebureau en besloot Johan het administratieve voortaan zelf op te pakken. “Dat kost een hele puist werk, maar het staat nu mooi op de rit.”
(En daar zijn de leden en het bestuur van het Gastronomisch Gilde “de man die op de centjes past” heel dankbaar voor! Door deze kostenbesparing krijgen de leden nog meer evenementen op het bordje voorgelegd).

Johan vertelt verder. “Ik had ook een tijd een huiskamerrestaurant thuis: een grote tafel voor vijftien man, op vrijdag, zaterdag en zondag. Twaalf-gangen menu’s met wijnen, personeelsfeestjes, intieme familiediners. Samen met mijn vrouw Annemiek. Dat was fantastisch om te doen. Veel meegemaakt ook. Zo was er een lesbisch stel en die vierden er hun 12,5-jarig huwelijk; de moeder van een van hen begon na een paar glazen te mopperen dat ze er nog steeds niets van begreep. Probeer je dan maar eens in te houden…. Een ander echtpaar onthulde er een geheim familieboek met oude briefjes. Rode oortjes aan tafel en in de keuken. Heerlijk! Dat is het mooie van de echte horeca: je mag getuige zijn van zulke momenten. Helaas, de buren maakten er uiteindelijk een eind aan. Maar de herinneringen blijven”